VLoveof Nature

MỘT NGÔI NHÀ, NHIỀU GÓC XANH

Phủ xanh từng góc nhà.

Từ một chậu trên bàn đến cả ban công. Chọn đúng chỗ, bắt đầu ít cây và giữ việc chăm sóc thật đơn giản.

02 · Ban công & sân

Ban công hẹp có nắng

Chậu gọn, hoa và lá chịu nắng

Điều kiện thực tế

Gợi ý có sẵn là điểm bắt đầu. Ánh sáng và chỗ dành cho cây mới quyết định cây có sống khỏe hay không.

Không tính phần lối đi. Với chậu là chỗ đặt ban đầu; với cây trồng đất là dải đất hở cho rễ. Đây không phải kích thước tán trưởng thành.

Chỉ loại những cây mà hồ sơ đã ghi rõ không hợp (sương giá, nóng, gió và muối biển); đây không phải bản đồ khí hậu. Cây ôn đới chỉ hiện ở vùng cao.

Lựa chọn này chỉ giữ trong tab, không đưa vào đường dẫn. Không đồng nghĩa cây ăn được hoặc an toàn cho trẻ nhỏ.

Bố trí gọn, trồng vừa sức

Bắt đầu với 2–3 chậu dọc mép trong, giữ lối đi ở giữa. Mỗi chậu một loại: một cây mọng nước, một cây hoa mùa và một cây dùng được như ớt; cây lớn hơn cần chậu và khoảng tán riêng.

Chăm ít mà đều

Kiểm tra đất thường hơn khi nóng hoặc có gió; mùa mưa giảm tưới. Gom cây cùng nhu cầu nước để chăm một lượt.

Nhớ trước khi trồng

Không treo chậu ra ngoài lan can. Ban công hướng tây và gió mạnh có thể làm chậu nhỏ khô rất nhanh.

Cây để bắt đầu

Số gợi ý theo điều kiện hiện tại: 10

Gợi ý bố trí, cần đối chiếu khí hậu, mùa và giống tại nơi trồng. Chọn 1–3 chậu trước, ổn định rồi hãy mở rộng.

Viền thấp, phủ đất

Ít công chăm

Hoa mười giờ

Portulaca grandiflora

Cây thấp chịu khô, có hoa khi đủ nắng; dễ giâm bù chỗ thưa.

Một việc cần nhớ

Đợi giá thể khô rõ bên trong rồi mới tưới; kiểm tra bằng que gỗ hoặc nhấc chậu. Không tưới theo lịch cứng.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

Chi Portulaca được ASPCA xếp độc với chó, mèo và ngựa do canxi oxalat hòa tan (run rẩy, tiết nước bọt, hiếm khi suy thận). Không để thú cưng nhai cây.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
20 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
20 × 30 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Mọng nước, chịu hạn

Ít công chăm

Sen đá

Echeveria elegans

Hoa thị mọng nước hợp chậu nhỏ và không độc với chó, mèo; cần nhiều sáng, đất xương rồng và tưới rất thưa.

Một việc cần nhớ

Đợi giá thể khô rõ bên trong rồi mới tưới; kiểm tra bằng que gỗ hoặc nhấc chậu. Không tưới theo lịch cứng.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

ASPCA xếp Echeveria elegans (hens and chickens) không độc với chó, mèo và ngựa. Vẫn nên ngăn thú cưng gặm lá mọng.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
15 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
15 × 20 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Cây hoa

Ít công chăm

Trường sinh

Kalanchoe blossfeldiana

Chùm hoa nhỏ nở bền nhiều tuần, lá mọng chịu hạn; tưới thưa, tránh đọng nước và độc với thú cưng.

Một việc cần nhớ

Đợi giá thể khô rõ bên trong rồi mới tưới; kiểm tra bằng que gỗ hoặc nhấc chậu. Không tưới theo lịch cứng.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

Chi Kalanchoe chứa bufadienolide: ASPCA xếp độc với chó, mèo (nôn, tiêu chảy, hiếm khi loạn nhịp tim). Để xa thú cưng và trẻ nhỏ.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
25 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
30 × 30 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Mọng nước, chịu hạn

Ít công chăm

Bát tiên

Euphorbia milii

Hoa nhỏ rực nhiều màu, chịu nắng và hạn rất tốt; thân có gai, nhựa kích ứng da và độc nếu ăn, tránh lối đi hẹp.

Một việc cần nhớ

Đợi giá thể khô rõ bên trong rồi mới tưới; kiểm tra bằng que gỗ hoặc nhấc chậu. Không tưới theo lịch cứng.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

Mọi bộ phận độc nếu ăn; nhựa mủ trắng gây viêm da tiếp xúc, cay rát da và mắt, buồn nôn, nôn ở người và thú cưng (Euphorbia được ASPCA xếp độc với chó, mèo, ngựa do nhựa kích ứng). Đeo găng và kính khi cắt tỉa, rửa tay và dụng cụ sau đó; để xa trẻ nhỏ và thú cưng.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
40 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
80 × 60 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Rau & gia vị

Ít công chăm

Ăn được

Ớt

Capsicum annuum

Ớt trong chậu sâu 25–30 cm cho quả hái dần; cần 6–8 giờ nắng, che nắng chiều khi quá nóng và rửa tay sau khi hái.

Một việc cần nhớ

Kiểm tra lớp mặt khoảng 2–3 cm; khô mới tưới đẫm và để nước thoát hết. Không để đĩa hứng ngâm đáy chậu.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

Quả ớt chứa capsaicin gây rát: không dụi mắt sau khi chạm, rửa tay sau khi hái, đeo găng khi chế biến lượng lớn; để xa trẻ nhỏ. Lưu ý ASPCA “ornamental pepper” là cây Solanum (độc), không phải ớt Capsicum.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
40 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
80 × 50 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Rau & gia vị

Ít công chăm

Ăn được

Ngò rí

Coriandrum sativum

Ngò rí gieo trực tiếp, gieo nối tiếp 2–3 tuần một lần; mùa nóng dễ ra hoa sớm nên che nắng chiều.

Một việc cần nhớ

Giữ giá thể ẩm nhẹ, kiểm tra thường hơn khi nóng; không để sũng hoặc khô kiệt. Cần theo dõi nước đều hơn nhóm chịu hạn.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

ASPCA xếp ngò rí (cilantro) không độc với chó, mèo và ngựa. Rửa sạch trước khi ăn.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
25 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
40 × 20 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Rau & gia vị

Ít công chăm

Có hương thơm

Ăn được

Dân gian dùng làm thuốc

Kinh giới

Elsholtzia ciliata

Rau thơm mùi chanh cho thịt, canh và gỏi; mọc nhanh ngoài nắng, đất ẩm. Trồng chậu riêng và cắt hoa trước khi ra hạt để không lan thành cỏ dại.

Một việc cần nhớ

Giữ giá thể ẩm nhẹ, kiểm tra thường hơn khi nóng; không để sũng hoặc khô kiệt. Cần theo dõi nước đều hơn nhóm chịu hạn.

Công dụng dân gian

PFAF ghi dùng dân gian cho cảm lạnh, sốt, đau đầu, tiêu chảy (mức 2/5); thu hái khi đang ra hoa rồi phơi khô.

Thông tin dân gian trích từ nguồn tham khảo, không phải khuyến cáo điều trị và không thay tư vấn y tế. Đừng tự dùng cây để chữa bệnh.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

PFAF ghi không có nguy hại nào được biết. Wikipedia lưu ý Connecticut (Hoa Kỳ) cấm và xếp cây vào loại cỏ dại độc hại vì lan nhanh, nên đừng để cây ra hạt rồi tự gieo khắp nơi và đừng thả ra tự nhiên. Chưa có xếp hạng độc tính cho chó, mèo và trẻ nhỏ nên không khẳng định an toàn. Thông tin dân gian bên dưới không thay tư vấn y tế.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
25 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
60 × 30 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Rau & gia vị

Ít công chăm

Ăn được

Cỏ ngọt

Stevia rebaudiana

Lá ngọt thay đường trong trà và nước uống; cần nắng đầy, đất ẩm và không chịu sương giá. Dùng vừa phải, thận trọng nếu bị tiểu đường.

Một việc cần nhớ

Giữ giá thể ẩm nhẹ, kiểm tra thường hơn khi nóng; không để sũng hoặc khô kiệt. Cần theo dõi nước đều hơn nhóm chịu hạn.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

PFAF ghi cây có thể gây chóng mặt, đau đầu, đầy hơi, buồn nôn và đau cơ, cần thận trọng với người tiểu đường và người đang dùng thuốc hạ huyết áp. Wikipedia ghi WHO (JECFA) cho phép mức hấp thụ hằng ngày tới 4 mg steviol glycoside trên mỗi kg thể trọng, còn năm 2019 FDA Hoa Kỳ đặt cảnh báo nhập khẩu với lá và chiết xuất thô vì lo ngại an toàn. Chưa có xếp hạng cho chó, mèo, trẻ nhỏ. PFAF xếp mức dùng thuốc 0/5 và không có công dụng dân gian được ghi nhận, nên đây là cây ngọt dùng làm gia vị, không phải thuốc.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
30 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
50 × 30 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Mọng nước, chịu hạn

Ít công chăm

Dân gian dùng làm thuốc

Sống đời

Kalanchoe pinnata

Dễ nhân cây, ít đòi hỏi; giữ trong chậu để kiểm soát lan.

Một việc cần nhớ

Đợi giá thể khô rõ bên trong rồi mới tưới; kiểm tra bằng que gỗ hoặc nhấc chậu. Không tưới theo lịch cứng.

Công dụng dân gian

Wikipedia ghi nước lá dùng dân gian cho sỏi thận (có nghiên cứu sơ bộ), đau đầu và sốt; không có bằng chứng đầy đủ. Cây chứa bufadienolide gây loạn nhịp tim ở động vật, nên để xa chó, mèo và trẻ nhỏ.

Thông tin dân gian trích từ nguồn tham khảo, không phải khuyến cáo điều trị và không thay tư vấn y tế. Đừng tự dùng cây để chữa bệnh.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

Chi Kalanchoe chứa bufadienolide (glycoside tim): ASPCA xếp độc với chó, mèo (nôn, tiêu chảy, hiếm khi loạn nhịp tim); NParks Singapore ghi cây độc nếu ăn. Không tự dùng làm thuốc; để xa thú cưng và trẻ nhỏ.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
40 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
100 × 60 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm

Viền thấp, phủ đất

Ít công chăm

Thài lài tía

Tradescantia pallida

Cây thấp dễ giâm; cắt ngọn để bụi dày và giữ trong bồn.

Một việc cần nhớ

Kiểm tra lớp mặt khoảng 2–3 cm; khô mới tưới đẫm và để nước thoát hết. Không để đĩa hứng ngâm đáy chậu.

Lưu ý với trẻ nhỏ & thú cưng

Chi Tradescantia được ASPCA xếp là độc với chó, mèo, ngựa, gây viêm da. Nhựa chứa canxi oxalat có thể gây kích ứng, phát ban ở người nhạy cảm. Đeo găng khi cắt tỉa; để xa thú cưng, trẻ nhỏ.

Chỗ trồng ban đầu tối thiểu (chậu hoặc dải đất)
25 cm
Kích thước hồ sơ khi trưởng thành (cao × tán)
30 × 50 cm

Chậu con sẽ lớn lên. Giống, cách trồng và việc tỉa ảnh hưởng kích thước; chuyển chỗ khi tán vượt không gian.

Xem cách trồng & chăm
Khám phá cả thư viện cây

Bốn thói quen để trồng được lâu

01

Đặt đúng ánh sáng

Quan sát nắng sáng và nắng chiều tại đúng vị trí. Tập cho cây mới quen nắng dần; ít sáng không có nghĩa là không cần sáng.

02

Kiểm tra trước khi tưới

Mỗi tuần dành một lượt kiểm tra. Ngày nóng, gió hoặc chậu treo cần xem thường hơn. Chỉ tưới cây đã cần nước, không tưới tất cả cho tiện.

03

Gom cây, giảm việc

Gom nhóm cùng nhu cầu nước. Dùng chậu thoát nước, bỏ lá hỏng; chỉ bón khi cây đang lớn và theo nhãn phân, không cố thúc cây yếu.

04

Thử ít rồi nhân rộng

Bắt đầu 1–3 chậu trong vài tuần. Lá vàng, thân mềm: kiểm tra ẩm và thoát nước trước; lá cháy: xem lại nắng. Cách ly cây có sâu bệnh.

Nguồn tham khảo

Nguồn cho từng loài nằm trong trang chăm sóc. Hướng dẫn mái xanh cần được điều chỉnh cho kết cấu và khí hậu thực tế.