
Cỏ ngọt
Stevia rebaudiana

Cây thảo nhỏ có lá ngọt dùng thay đường trong trà và nước uống; cần nắng đầy, đất ẩm và không chịu sương giá.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy (PFAF: không mọc được trong bóng), đất cát pha thoát nước tốt, pH từ chua nhẹ đến kiềm nhẹ và đất ẩm. Cây không chịu sương giá (USDA 8–11) và ở xứ lạnh được trồng như cây một năm. Wikipedia: cây bản địa vùng Paraguay và Brazil.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 50 cm · Tán tối đa (cm): 30 cm
Điều cần lưu ý
PFAF ghi cây có thể gây chóng mặt, đau đầu, đầy hơi, buồn nôn và đau cơ, cần thận trọng với người tiểu đường và người đang dùng thuốc hạ huyết áp. Wikipedia ghi WHO (JECFA) cho phép mức hấp thụ hằng ngày tới 4 mg steviol glycoside trên mỗi kg thể trọng, còn năm 2019 FDA Hoa Kỳ đặt cảnh báo nhập khẩu với lá và chiết xuất thô vì lo ngại an toàn. Chưa có xếp hạng cho chó, mèo, trẻ nhỏ. PFAF xếp mức dùng thuốc 0/5 và không có công dụng dân gian được ghi nhận, nên đây là cây ngọt dùng làm gia vị, không phải thuốc.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chọn chỗ nắng đầy, đất cát pha thoát nước, hoặc chậu sâu 25 cm trở lên (suy luận). PFAF: cây cao khoảng 0,5 m; ở xứ lạnh chỉ trồng sau đợt sương giá cuối. Ở Việt Nam, vùng cao có sương muối nên trồng chậu và mang vào nơi ấm (suy luận).
Ánh sáng
Cần nắng đầy: PFAF ghi cây không mọc được trong bóng. Chỗ thiếu nắng cây vươn dài, lá nhạt (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Tưới nước
PFAF: ưa đất ẩm. Giữ đất ẩm đều nhưng thoát nước; tưới khi lớp mặt khô và đừng để chậu đọng nước (suy luận). PFAF còn dặn giữ giá thể không khô khi mới gieo.
Bón phân
Các nguồn tôi đọc không đưa lịch bón phân. Dùng đất cát pha có phân hữu cơ hoai và bón nhẹ theo nhãn; tránh bón dồn đạm khi muốn lá ngọt (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Cắt tỉa
Các nguồn không nêu cách tỉa. Hái ngọn thường xuyên để cây ra nhánh (kinh nghiệm chung); cắt bỏ nụ hoa sớm để lá giữ vị ngọt hơn (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Nhân giống
PFAF: chỉ nhân bằng hạt, gieo vào mùa xuân ở nơi ấm, chỉ phủ rất mỏng, giữ giá thể ẩm, tách cây con và trồng ra sau đợt sương giá cuối. Mục nhân giống của PFAF không nhắc giâm cành, nên hãy mua cây giống khỏe.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Các nguồn tôi đọc không nêu sâu bệnh. Vấn đề lớn nhất là sương giá và đất khô hoặc úng; lá vàng và rụng thường báo hiệu một trong hai (suy luận). Rửa sạch lá trước khi dùng.
Để hái được nhiều
PFAF: lá dùng tươi, nấu hoặc phơi khô xay mịn, ngâm trong nước để làm ngọt mứt hoặc pha trà. Wikipedia: người Guaraní dùng lá ngọt pha trà từ hàng trăm năm. Dùng vừa phải và theo dõi cơ thể, nhất là nếu bạn có bệnh tiểu đường hoặc đang uống thuốc hạ huyết áp.