Du Nhật (keyaki)
Zelkova serrata
Cây bóng mát rụng lá thuộc họ Du, lá răng cưa, tán xòe rộng; thường trồng ven đường ở vùng ôn đới Đông Á.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy đủ (từ 6 giờ), đất thoát nước tốt (chịu cả đất chua lẫn kiềm), tưới vừa phải; chịu hạn khi đã bén rễ; nên tỉa tạo tán từ khi còn nhỏ. Các nguồn chỉ ghi nhận cây ở vùng ôn đới (USDA 5–8) và không nói về trồng ở Việt Nam; một nguồn thấy cây bị stress ở đường phố miền trung bang North Carolina (Mỹ).
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 1800 cm · Tán tối đa (cm): 1200 cm
Điều cần lưu ý
Các nguồn đã xem không nêu độc tính hay phấn hoa gây dị ứng, nên không khẳng định cây an toàn hay độc. Rủi ro chính ở đô thị: cây to, tán rộng 12 m trở lên nên cần chỗ rộng; cây non hay mọc cành chen chúc, nếu không tạo tán sớm sẽ khó sửa về sau; một nguồn ghi cây bị khô ngọn tán và nứt vỏ khi trồng ven đường và bãi đỗ xe ở miền trung bang North Carolina (Mỹ); lá khô có thể ở lại trên cây nhiều tháng.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Trồng nơi nắng đầy đủ, đất thoát nước tốt, đất chua đến kiềm đều được. Cây trưởng thành cao khoảng 18 m và tán rộng khoảng 12 m, nên cách nhà, mặt lát, đường ống và dây điện trên cao thật xa; các nguồn không nêu khoảng cách và cũng không nói về rễ, nên cần khảo sát tại chỗ trước khi trồng. NC State ghi cây bị stress ở đường phố và bãi đỗ xe tại miền trung bang North Carolina (Mỹ), nên đất nén chặt hoặc hố trồng hẹp là rủi ro. Trồng trên đất công phải được chủ đất hoặc cơ quan quản lý cây xanh cho phép.
Ánh sáng
Cần nắng đầy đủ, từ 6 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày; Wikipedia ghi cây cũng sống được ở nơi nắng một phần. Cây chịu nóng được ghi nhận ở cả ba nguồn, nhưng đó là mô tả ở vùng ôn đới chứ không phải khí hậu nóng quanh năm.
Tưới nước
Nhu cầu nước vừa phải, đất ẩm đến thỉnh thoảng khô; khi đã bén rễ cây chịu hạn. Cây non cần tưới đều trong thời gian đầu và đất phải thoát nước tốt vì mùa mưa ẩm kéo dài dễ làm úng rễ; các nguồn không nêu chi tiết lượng nước.
Bón phân
Wikipedia ghi cây chịu được đất nghèo dinh dưỡng, nên không cần bón nhiều. Nếu cây yếu, bón phân hữu cơ hoai mục quanh gốc và làm theo nhãn sản phẩm; các nguồn đã xem không nêu loại phân hay liều lượng cụ thể.
Cắt tỉa
Virginia Tech lưu ý cây non cần tỉa vì các cành có xu hướng mọc chen chúc; tạo cấu trúc cành tốt từ sớm tránh phải cắt tỉa lớn tốn kém về sau. Thân thường chia thành nhiều cành chếch lên ở độ cao khoảng 2–3 m. Với cây ven đường, cần giữ khoảng trống dưới tán cho người và xe đi qua.
Nhân giống
NC State khuyên nhân bằng hạt; Wikipedia cho biết cũng có thể giâm cành hoặc ghép. Màu thu và dáng tán của cây trồng từ hạt khác nhau giữa các cây, nên muốn tán và màu lá đồng đều thì chọn cây giống chọn lọc từ vườn ươm uy tín.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Ở đô thị: NC State ghi cây bị stress dọc đường phố và bãi đỗ xe ở miền trung bang North Carolina (Mỹ), với khô ngọn tán và nứt vỏ, và xếp cây là không hợp điều kiện đô thị khắc nghiệt. Cây kháng bệnh du Hà Lan và ít sâu bệnh (sâu cuốn lá, bọ cánh cứng Nhật có ghi nhận ở Bắc Mỹ). Lá khô có thể ở lại trên cây vài tháng ở một số cây, quả nhỏ cứng chín từ cuối mùa hè đến thu. Rét đậm có thể làm chết ngọn cành. Các nguồn không nêu về rễ, mùi hay phấn hoa, và không nói về trồng ở Việt Nam hay chịu bão; NC State chỉ ghi cây chịu gió.
Để cây nhiều lá, xanh tốt
Muốn tán lá đẹp: nắng đủ, đất thoát nước tốt, tạo tán sớm và chọn giống tốt. Lá xanh qua hè rồi chuyển vàng, cam, đỏ đồng hoặc đỏ rượu vang vào thu, màu khác nhau giữa các cây; vỏ nhẵn xám trắng bong thành mảng lộ màu cam khi già. Các nguồn không nói cây có đổi màu rõ ở vùng nóng ẩm hay không.