Đoạn lá nhỏ
Tilia cordata
Cây lá rụng có lá hình tim và hoa vàng nhạt thơm nở đầu hè, hợp khí hậu mát có mùa đông lạnh.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy đủ đến bóng bán phần, đất ẩm thoát nước, giàu dinh dưỡng và chỗ rộng cho tán cao 15–25 m. Là cây vùng lạnh (USDA vùng 3–7, chịu được tới −34 °C): chưa có nguồn nào ghi nhận trồng ở vùng nhiệt đới nóng ẩm, nên ở Việt Nam hầu như không có cơ sở để kỳ vọng cây sống tốt ở đồng bằng.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 1800 cm · Tán tối đa (cm): 1300 cm
Điều cần lưu ý
Rệp trên lá tiết mật ngọt làm lá, xe và vỉa hè bên dưới dính; dễ bị bệnh nấm bồ hóng. Trồng sai chỗ ven đường dễ gây cháy lá, còi cọc và đổ ngã do gió. Hoa nở đầu hè thu hút nhiều ong. Chưa có nguồn xếp hạng độc tính cho trẻ nhỏ hay thú cưng nên không khẳng định an toàn.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chọn chỗ rộng, nắng đến nửa râm, đất ẩm thoát nước. RHS xếp cây hợp với công viên và vườn rất rộng; NC State cảnh báo cây thường bị trồng sai chỗ ven đường nên còi cọc, cháy lá và dễ đổ do gió. Hướng dẫn cây đường phố Milton Keynes (Anh), cho giống 'Greenspire' tán rộng 10–12 m, yêu cầu cách nhà ít nhất 7 m, cách mép bó vỉa ít nhất 1 m, hố trồng tối thiểu 1,2 × 1,2 × 0,9 m và có tấm chắn rễ khi cây cách đường ống ngầm hoặc bó vỉa dưới 1,2 m. Khoảng cách với đường dây điện trên cao nguồn không nêu nên cần khảo sát tại chỗ. Trồng trên vỉa hè hoặc đất công cần được chủ đất hoặc cơ quan quản lý cho phép.
Ánh sáng
Chịu nắng đầy đủ (từ 6 giờ nắng trực tiếp) đến bóng bán phần (2–6 giờ nắng); RHS khuyên che gió lạnh. Cây thuộc vùng USDA 3–7 và chịu được −34 °C, tức là thích khí hậu mát và có mùa đông lạnh. Chưa có nguồn nào ghi nhận cây trồng ở vùng nhiệt đới; trong nắng nóng khô, cây dễ bị nhện đỏ và cháy lá nên rất khó hợp khí hậu nóng ẩm quanh năm ở đồng bằng Việt Nam. Nguồn cũng không nói cây có cần mùa đông lạnh mới sống được hay không.
Tưới nước
Cây ưa đất ẩm thoát nước, không chịu hạn nặng: NC State cần tưới lúc khô hạn, nhất là cây non, còn Wikipedia ghi cây không được xem là chịu hạn nhưng sống sót được khi ngập. RHS ghi dễ bị thối rễ do Phytophthora, nên tránh đất đọng nước lâu. Các nguồn không nêu lượng nước cụ thể.
Bón phân
Các nguồn không đưa lịch bón phân. Woodland Trust cho biết cây mọc tốt nhất ở đất ẩm, thoát nước và giàu dinh dưỡng, nên bón lót phân hữu cơ hoai khi trồng và phủ gốc là cách hợp lý để tạo đất như vậy; cây lớn thường không cần bón thêm.
Cắt tỉa
Cây chịu được tỉa nặng (NC State), và RHS ghi cây hợp với kiểu cắt thấp đốn chồi, uốn giàn (pleach) và cắt cụt ngọn (pollard); tán tự nhiên tròn đều nên ít cần tỉa tạo dáng. Nên tỉa khi cây còn nhỏ để có khung cành chắc, và để đơn vị cây xanh làm khi cây đã cao.
Nhân giống
NC State cho biết thường ghép cành lên gốc ghép; RHS hướng dẫn gieo hạt (ủ lạnh trong chậu ngoài trời vào mùa xuân) hoặc ghép mắt kiểu chip budding, cần chọn gốc ghép cẩn thận. Woodland Trust ghi cây có thể mọc chồi rễ từ gốc. Nên mua cây giống đã ghép từ vườn ươm thay vì tự nhân.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Rệp bám lá và tiết mật ngọt làm vỉa hè, xe và lá dính, sau đó nấm bồ hóng mọc lên (RHS, Woodland Trust); giống 'Greenspire' được ghi là ít tiết mật. Cây còn có thể gặp bọ cánh cứng Nhật hại lá, rệp sáp vảy, nhện đỏ khi nóng khô, thối rễ, héo do nấm Verticillium (hiếm nhưng có thể chết cây), nấm mật ong và bệnh phấn trắng. Các nguồn không nêu lượng lá rụng và không nói gì về gãy cành khi bão, nên cây lớn ở vùng nhiều bão cần chuyên gia cây xanh kiểm tra.
Để cây nhiều lá, xanh tốt
Để có tán gọn và nhiều hoa thơm: trồng ở nơi mát, nắng đến nửa râm, đất ẩm giàu mùn và tưới khi khô hạn. Hoa vàng nhạt rất thơm, nở theo chùm cuối tháng 6 đến đầu tháng 7 ở Bắc Mỹ và thu hút ong; đó là điểm đẹp nhất của cây ở nơi có khí hậu hợp.