
Cau vua
Roystonea regia

Thân xám nhẵn phình ở giữa, ngọn có bẹ lá xanh, thường trồng thành hàng dọc đại lộ và lối vào công trình.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy đủ, đất màu mỡ thoát nước nhưng chịu cả đất ẩm và hạn khi đã bén rễ; chịu gió bão tốt và chịu mặn vừa phải; cây cao 15–25 m, tàu lá nặng tới khoảng 23 kg nên chỉ trồng xa nhà, lối đi và đường dây điện; bón phân tan chậm có kali, mangan và bo.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 2000 cm · Tán tối đa (cm): 700 cm
Điều cần lưu ý
Mỗi tàu lá dài 3–4 m có thể nặng tới 50 lb (khoảng 23 kg) và rụng tự nhiên khoảng mỗi tháng một lần, có thể gây thương tích hoặc hư hại tài sản bên dưới. Thịt quả chứa tinh thể canxi oxalat gây kích ứng da nên đeo găng khi nhặt quả và hạt; quả rụng trơn và bẩn. Nấm thối gốc Ganoderma hoặc thối ngọn có thể làm cả cây đổ bất ngờ. Các nguồn đã tra không nêu độc tính khi ăn phải, nên không khẳng định an toàn. Trồng, cắt tỉa hay chặt cây trên đất công cần được cơ quan quản lý cho phép.
Nguồn cần đối chiếu
Kew Plants of the World Online · Roystonea regiaUF/IFAS EDIS · Roystonea regia: Royal PalmUF/IFAS Gardening Solutions · Royal palmNParks Flora & Fauna Web · Roystonea regiaWikipedia · Roystonea regiaWikipedia tiếng Việt · Cau vuaChính phủ · Nghị định 64/2010/NĐ-CP về quản lý cây xanh đô thịHướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Cây hợp đường phố, công viên và khuôn viên lớn nhưng quá to cho vườn nhà thường: thân cao 15–25 m, tán rộng khoảng 6–7 m. Trồng cách xa nhà, lối đi, chỗ đậu xe vì tàu lá nặng rụng xuống, và xa đường dây điện, khoảng cách cụ thể do khảo sát tại chỗ quyết định (nghị định yêu cầu giữ hành lang an toàn lưới điện). Các nguồn đã tra không nêu khoảng cách tới vỉa hè hay đường ống; NParks chỉ ghi rễ dạng chùm nằm dưới đất. Đào hố rộng khoảng gấp đôi bầu cây, đặt mặt bầu thấp hơn mặt đất chừng 2,5 cm; trồng trên hè hay đất công phải được cơ quan quản lý cho phép.
Ánh sáng
Trồng nơi nắng đầy đủ suốt ngày, không hợp chỗ bị nhà cao tầng hay cây lớn che bóng. Cây vươn thẳng lên khỏi tán cây khác nên cần không gian trống phía trên.
Tưới nước
Cây chịu được cả đất ẩm lẫn khô hạn khi đã bén rễ, nhưng phát triển tốt nhất khi đất ẩm đến ướt, nên tưới đều trong năm đầu và mùa khô. Cây chịu mặn khi bị gió mặn quét qua, nhưng không chịu nồng độ muối cao trong vùng rễ, nên tránh nước tưới mặn.
Bón phân
Cây dễ thiếu kali, mangan và bo, nhất là trên đất vôi hoặc đất đắp. Dùng phân tan chậm có tỷ lệ khoảng 8-2-12-4 Mg (hoặc 8-0-12-4 Mg) kèm vi lượng, theo liều trên bao bì; thiếu mangan nặng cần xử lý bằng mangan sunfat.
Cắt tỉa
Không cần cắt tàu lá già vì cây tự rụng lá, mỗi tháng khoảng một tàu. Đừng giật hay cắt tàu lá còn xanh, vì vết thương trên thân gần ngọn có thể mở đường cho nấm thối làm ngọn đổ đột ngột. Chỉ nên cho người có chuyên môn gỡ tàu đã chết hoàn toàn ở độ cao lớn, và cắt tỉa cây bóng mát cao từ 10 m trở lên trên đất công cần có giấy phép theo nghị định.
Nhân giống
Nhân bằng hạt: bỏ thịt quả, rửa sạch hạt (đeo găng vì thịt quả gây kích ứng), gieo vào đất tơi thoát nước, ẩm đều và giữ ấm, lý tưởng khoảng 35 °C. Hạt rụng khi phôi còn non nên nảy mầm chậm, mất 5–8 tháng; chuyển cây con vào chậu sau khi ra lá thứ hai.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Bọ cánh cứng gây hại ngọn (rhinoceros beetle) có thể hại điểm sinh trưởng và làm chết cây; bọ xít hại cau vua (royal palm bug, Xylastodoris luteolus) ăn lá non làm lá xơ xác, nhìn giống thiếu kali hoặc mangan. Nấm thối gốc Ganoderma tấn công khoảng 1 m dưới cùng của thân làm cây héo; khi thấy nấm mọc ở gốc, phải chặt bỏ cây ngay vì có nguy cơ đổ. Ở thành phố còn có tàu lá nặng rụng, quả rụng trơn và bẩn bên dưới. Nguồn đã tra không nêu phấn hoa gây dị ứng.
Để cây nhiều lá, xanh tốt
Để cây phát triển nhanh, tán lông chim xanh bóng: trồng nơi nắng đủ, đất màu mỡ ẩm, bón phân tan chậm có kali, mangan và bo, và đừng làm tổn thương thân. Thân xám nhẵn phình ở giữa dưới bẹ lá xanh là nét đặc trưng của cây.