Thông ba lá
Pinus kesiya
Kim lá mọc thành túm ba trên tán hình tháp; chỉ hợp vùng cao mát như Đà Lạt, không hợp đồng bằng nóng.
Chăm sóc và vị trí
Cây của cao nguyên mát, không phải của đồng bằng nóng: mọc tự nhiên ở nơi trung bình năm khoảng 17-22 °C, tốt nhất ở độ cao 1.000-1.500 m. Cần nắng đầy đủ, đất chua nghèo thoát nước, không chịu bóng và nhạy sương giá khi đang lớn.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 2500 cm · Tán tối đa (cm): 900 cm
Điều cần lưu ý
Gỗ, mùn cưa và nhựa thông có thể gây viêm da ở người nhạy cảm; kim lá khi bị mưa rửa thôi ra tecpen có thể cản hạt của một số cây khác nảy mầm. Chưa có nguồn xếp hạng độc tính với trẻ em hay thú cưng nên không khẳng định an toàn. Cây rất cao, nên chỉ trồng khi có chỗ rộng; ở nơi du nhập cây có thể lan nhanh sang đất trống.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chỉ trồng ở vùng cao mát như Đà Lạt, nơi nhiệt độ năm khoảng 18-21 °C; không trồng ở đồng bằng nóng ẩm vì nguồn ghi nhiệt độ sống tự nhiên của cây thấp hơn nhiều, đây là suy luận từ số liệu khí hậu chứ chưa có nguồn thử trồng ở đô thị đồng bằng. Chọn chỗ nắng, đất chua thoát nước (pH khoảng 4,5-5,5), tránh vùng đọng sương giá. Cây cao 20-40 m và rễ được ghi là có thể phá công trình, các nguồn không nêu khoảng cách an toàn nên cách nhà, đường ống, vỉa hè và dây điện phải khảo sát tại chỗ. Trồng hoặc chặt thông trên đất công cần được cơ quan quản lý cho phép.
Ánh sáng
Cần nắng đầy đủ: cây rất ưa sáng, không chịu bóng và cây con chỉ tái sinh tốt khi ánh sáng chiếu xuống tận mặt đất. Chịu sương giá nhẹ nhưng rất nhạy khi bị sương giá trong lúc đang sinh trưởng.
Tưới nước
Vùng sống tự nhiên có lượng mưa khoảng 700-1.800 mm mỗi năm và một mùa khô rõ rệt. Cây đã bén rễ chịu hạn khá; cây non cần giữ ẩm vừa phải, đất phải thoát nước tốt và không để đọng nước.
Bón phân
Cây quen đất nghèo dinh dưỡng, đất chua, nên không cần bón nhiều; các nguồn không nêu lịch bón phân. Khi trồng chỉ cần giữ đất tơi xốp thoát nước, tránh bón vôi làm giảm độ chua và tránh phân đạm liều cao.
Cắt tỉa
Ít phải tỉa: thân tự thanh lọc cành, phần thân dưới có thể không cành tới 15-20 m. Chỉ cắt cành chết hoặc gãy; việc tỉa cành cao hoặc hạ cây nên giao cho đơn vị có chuyên môn, nhất là gần nhà và lưới điện. Rửa tay, tránh để nhựa dính da vì có thể gây viêm da.
Nhân giống
Nhân bằng hạt. Một số nguồn hạt vùng cao cần ngâm rồi làm lạnh 2-3 tuần, hoặc ngâm nước ấm 40-50 °C rồi để nguội qua đêm; hạt nảy mầm sau khoảng 5-20 ngày. Cây con ở vườn ươm khoảng 6 tháng đến 1 năm, trồng ra khi cao 14-20 cm; cây chậm lớn trong 5 năm đầu rồi nhanh hơn.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Rễ cái ăn sâu nhưng được ghi là có thể phá công trình, nên đừng trồng sát móng nhà, cống ngầm hay đường ống. Cây rất cao, đổ hoặc gãy cành lớn có thể gây tai nạn khi bão; nguồn không nêu về khả năng chịu gió, nên cần kiểm tra cây định kỳ. Kim lá và nón rụng quanh năm tạo lớp thảm dày trên vỉa hè và máng nước. Cả chi dễ bị nấm mật ong, nhựa gây viêm da, và ở nơi du nhập cây có thể xâm lấn nhanh. Nếu trồng ở nơi quá nóng, cây có thể yếu dần vì không hợp khí hậu. Chưa có nguồn nào nói phấn hoa hay mùi hương gây dị ứng.
Để cây nhiều lá, xanh tốt
Để cây có tán kim xanh tốt: chọn vùng mát, nắng đầy đủ, đất chua thoát nước, không úng, không để sương giá và tránh trồng dày che sáng nhau. Kim lá mọc thành túm ba, dài 15-20 cm, tán hình tháp hoặc trứng.