Xoài
Mangifera indica
Cây bóng mát và cây ăn quả rất lớn, sống lâu; cần chỗ rộng và nhiều nắng.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy đủ (PFAF: không mọc được trong bóng), đất thoát nước, pH ưa 6–7; cây lớn chịu hạn và chịu ngập thoáng qua nhưng cây non cần tưới. Cây không chịu sương giá: cây ngủ nghỉ sống sót khoảng −1 °C nhưng chồi non hại ở 0 °C. Chịu gió mạnh nhưng không chịu hơi muối biển, và cây có thể mọc trên đất hơi mặn (PFAF).
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 2500 cm · Tán tối đa (cm): 2500 cm
Điều cần lưu ý
Nhựa, vỏ quả và lá chứa dầu gây viêm da và có thể gây phản vệ ở người nhạy cảm, nhất là người dị ứng với sơn độc (PFAF, Wikipedia): đeo găng khi cắt tỉa. Cây rất lớn (PFAF: 25 × 25 m), cành to có thể gãy khi bão và quả rụng làm bẩn bên dưới. Chưa có xếp hạng độc tính chính thức cho trẻ nhỏ, chó, mèo nên không khẳng định an toàn. Không trồng sát nhà, bể phốt, đường ống và đường điện; trên đất công cần được phép.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chỉ trồng khi có chỗ rất rộng, nắng đầy đủ và cách xa nhà, đường ống và đường điện: PFAF ghi cây có thể cao và rộng khoảng 25 m, Wikipedia ghi cao 30–40 m với tán bán kính 10–15 m, và rễ cọc có thể sâu tới 6 m ở đất sâu. Nên chọn cây ghép: PFAF ghi cây hạt cho quả sau 5–8 năm, cây ghép sau 3–5 năm.
Ánh sáng
Cần nắng đầy đủ, PFAF: không mọc được trong bóng và ưa chỗ che gió mạnh, khô. Chọn chỗ nắng suốt ngày và tránh sương giá cho cây non.
Tưới nước
PFAF: ưa đất ẩm; cây lớn chịu hạn và chịu ngập thoáng qua, cây non cần tưới đều. Wikipedia ghi cần lượng mưa đủ nhưng tưới vừa phải giúp qua mùa khô. Tưới sâu, thưa cho cây mới trồng đến khi bén rễ, sau đó chủ yếu nhờ mưa (suy luận).
Bón phân
Các nguồn không đưa lịch bón phân. Bón lót phân hữu cơ hoai khi trồng và bón nhẹ theo nhãn cho cây non; cây lớn thường ít cần bón thêm (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Cắt tỉa
Các nguồn không nêu cách tỉa. Cây rất lớn nên giao việc tỉa cành cao cho đơn vị cây xanh; cắt cành khô và cành chen khi cây còn thấp, đeo găng và kính vì nhựa. Wikipedia ghi tiếp xúc với dầu ở lá, thân và nhựa có thể gây viêm da và phản vệ ở người nhạy cảm.
Nhân giống
PFAF: gieo hạt ngay khi quả chín, sâu khoảng 5 cm, mặt lồi hướng lên, nảy mầm sau khoảng 18 ngày nếu bóc vỏ hạt và 30 ngày nếu không; có thể ghép lên gốc đa phôi. Wikipedia: nhiều giống đơn phôi phải ghép mới giữ được đặc tính, và cây hạt vẫn lớn dễ nhưng quả khác cây mẹ.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Wikipedia ghi các bệnh thán thư, thối quả do Alternaria, đốm đen vi khuẩn và phấn trắng; rệp sáp làm giảm đậu quả. PFAF ghi gỗ dễ bị nấm, mọt và mối. Quả rụng thu hút ruồi và làm bẩn nên nhặt thường xuyên. Phản ứng dị ứng với nhựa và vỏ quả là rủi ro với người nhạy cảm.
Để cây sai quả
Để có quả: nắng đầy đủ, chọn cây ghép, tưới đủ khi cây non, tránh sương giá và gió biển mặn. Wikipedia: quả cần bốn đến năm tháng từ khi ra hoa đến khi chín, nhiều giống chín vào mùa hè; PFAF: cây ghép bắt đầu cho quả sau 3–5 năm.