
Dành dành
Gardenia jasminoides

Bụi lá bóng xanh đậm với hoa trắng kem rất thơm, nở hè và thu; cần đất chua và thoát nước.
Chăm sóc và vị trí
Ưa ánh sáng gián tiếp sáng hoặc bóng bán phần, cũng chịu nắng đầy (NC State); đất giàu, chua (pH dưới 6; Wikipedia: 5,0–6,5), thoát nước tốt; chịu hạn vừa phải. Ở đất ít chua, lá vàng vì thiếu sắt (Wikipedia). USDA 7b–11b; Wikipedia ghi ở xứ lạnh thường chỉ trồng trong nhà hoặc nhà kính.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 200 cm · Tán tối đa (cm): 200 cm
Điều cần lưu ý
ASPCA và NC State ghi cây độc với chó, mèo và ngựa (genioposide, gardenoside; nôn nhẹ, tiêu chảy, mề đay). Với người NC State xếp độc mức thấp và ghi hoa ăn được, nhưng đừng ăn hoa nếu chưa chắc chắn. Wikipedia ghi một báo cáo năm 2020 liên hệ việc dùng lâu dài chiết xuất quả với da sạm xanh xám; đừng tự dùng làm thuốc. Để xa thú cưng và trẻ nhỏ.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chọn chỗ sáng gián tiếp hoặc nắng sáng, râm chiều, trong đất giàu mùn, chua và thoát nước. NC State cảnh báo trồng cạnh lối bê tông hoặc móng nhà có thể làm đất kiềm hơn, nên hãy trồng chậu hoặc bồn xa bê tông. NC State: cây cao rộng khoảng 1,2–2,4 m; Wikipedia: giống 'Radicans' phủ đất cao 15–45 cm, giống 'Mystery' làm hàng rào cao 1,8–2,5 m.
Ánh sáng
NC State: ưa ánh sáng gián tiếp sáng hoặc bóng bán phần, và liệt kê nắng đầy là mức chịu được. Ở nơi nắng gắt, che bớt nắng chiều (suy luận, nguồn không nêu).
Tưới nước
NC State: chịu hạn vừa phải; đất thoát nước tốt, ẩm và thỉnh thoảng khô. Tưới đều khi đất mặt khô và không để úng; cây bị stress dễ bị bọ phấn trắng (NC State).
Bón phân
NC State: không bón phân vào mùa thu vì sẽ kích chồi non dễ hại khi lạnh. Wikipedia: nếu lá vàng vì đất ít chua, có thể thêm sắt chelate để hạ pH. Ngoài ra các nguồn không đưa lịch bón; dùng phân cho cây ưa chua theo nhãn (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Cắt tỉa
NC State: tỉa vào mùa xuân để giữ dáng vì hoa ra trên cành mới, và ngắt hoa tàn để cây ra thêm hoa. Đeo găng nếu nhạy cảm và rửa tay sau khi cắt vì cây độc với thú cưng.
Nhân giống
Các nguồn tôi đọc không mô tả cách nhân giống; Wikipedia chỉ ghi ở Anh thế kỷ 18 mỗi cây giâm cành bán được năm guinea. Cây thường nhân bằng giâm cành (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu), nên mua cây khỏe từ vườn ươm.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
NC State ghi bọ phấn trắng khi cây bị stress, cùng rệp, bọ trĩ, rệp sáp vảy và bọ phấn trắng cam quýt. Wikipedia ghi vấn đề điển hình là vàng lá do thiếu sắt ở đất ít chua. Rụng nụ thường do thay đổi đột ngột về nước, nhiệt độ hoặc chỗ đặt (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Để cây ra nhiều hoa
Để có nhiều hoa thơm: ánh sáng sáng, đất chua thoát nước, tưới đều, không bón phân vào mùa thu và ngắt hoa tàn (NC State). Wikipedia: hoa trắng rộng tới 10 cm nở vào hè và thu và là một trong những loài hoa thơm nhất; hoa kem ngả vàng khi già (NC State).