Phượng vĩ
Delonix regia
Tán dù rộng, lá kép lông chim hai lần và hoa đỏ cam rực nở vào mùa hè, gắn với mùa chia tay của học trò Việt Nam.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy đủ để ra nhiều hoa; chịu hạn tốt, hợp đất thoát nước và sợ sương giá. Gỗ yếu dễ gãy nên cần tỉa tạo khung cành sớm, trồng cách vỉa hè ít nhất khoảng 3 m vì rễ nổi lớn.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 1200 cm · Tán tối đa (cm): 1500 cm
Điều cần lưu ý
Gỗ yếu nên cành dễ gãy khi mưa bão, quả dài và cành rụng gây bừa bộn, rễ nổi có thể làm hỏng vỉa hè. Ở Việt Nam, nhiều trường từng chặt hoặc tỉa mạnh cây sau sự cố cây đổ gây tử vong. Chưa có nguồn xếp hạng độc tính cho trẻ nhỏ hay thú cưng nên không khẳng định an toàn.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chọn chỗ trống, nắng đầy đủ, đất cát hoặc thịt thoát nước; tránh đất sét nặng. Cây lớn cao khoảng 11–12 m và tán rộng 12–18 m, rễ nổi to, UF/IFAS khuyên giữ cách vỉa hè hoặc lề đường khoảng 3 m. Khoảng cách với nhà, đường ống và dây điện nguồn không nêu nên phải khảo sát tại chỗ. Một vườn ươm Việt Nam đào hố tối thiểu 40 cm, tốt nhất 60 cm mỗi chiều và chống đỡ cây con cao khoảng 1,2 m. Trồng trên vỉa hè hoặc đất công cần được cơ quan quản lý cho phép.
Ánh sáng
Nắng đầy đủ cho hoa nhiều nhất và cây lớn tốt nhất. Cây cần khí hậu nhiệt đới hoặc gần nhiệt đới (USDA 10B–11) nên sương giá có thể làm hại; ở vùng có mùa khô rõ cây rụng lá, nơi khác gần như xanh quanh năm.
Tưới nước
Tưới kỹ cho đến khi cây bén rễ rồi chỉ tưới khi hạn nặng nhất; cây lớn chịu hạn rất tốt và thường chỉ cần nước mưa. Cây con khoảng 2 lần mỗi tuần, tránh để khô hạn hoặc úng.
Bón phân
Khi trồng, bón lót mỗi hố khoảng 5–10 kg phân chuồng hoai hoặc khoảng 100 g NPK và ủ hố khoảng 15 ngày trước khi trồng, theo một vườn ươm. Cây con bón NPK pha loãng 2 tuần một lần; cây lớn chịu hạn nên ít cần chăm bón thêm.
Cắt tỉa
Phải tỉa sớm: tạo các cành chính cách mặt đất khoảng 2,4–3,7 m và giữ mỗi cành nhỏ hơn nửa đường kính thân để cành bám chắc. Cây cao nên giao cho đơn vị cây xanh có thiết bị an toàn, nhất là gần đường dây điện.
Nhân giống
Chủ yếu nhân bằng hạt; ngâm hoặc làm xước vỏ hạt trước khi gieo. Dùng giâm cành bán hóa gỗ nếu muốn giữ đúng giống, hoặc chiết cành.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Sâu có thể ăn lá và một loại nấm rễ có thể làm chết cây yếu. Quả dẹt dài 0,3–0,6 m treo suốt mùa đông và rụng vào mùa xuân gây bừa bộn. Gỗ yếu nên cành dễ gãy khi bão, rễ nổi lớn có thể làm nứt vỉa hè, và cây rụng lá khoảng tháng 1–3 theo một nguồn Việt Nam.
Để cây ra nhiều hoa
Để cây ra hoa rực: nắng đầy đủ, tạo khung cành chắc từ sớm và không tưới thừa vì cây quen khô hạn. Ở Việt Nam cây nở hoa đỏ cam thành cụm đầu cành khoảng tháng 5–7, trùng cuối năm học nên gọi là hoa học trò.