
Dừa
Cocos nucifera

Cọ cao ven biển quen thuộc của miền sông nước, chịu mặn và cần nắng nhiều; giống lùn cho quả sớm hơn.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy đủ (PFAF: không mọc được trong bóng, kể cả khi còn nhỏ), đất thoát nước nhưng mực nước ngầm cao, pH ưa 5,5–7. Chịu đất mặn và hơi muối biển (PFAF: cây ưa mặn), không chịu lạnh: tốt nhất ở nơi nhiệt độ không xuống dưới 10 °C. Wikipedia: cần 1.500–2.500 mm mưa mỗi năm, độ ẩm trên 60%, không chịu úng và có thể chịu gió bão nếu bộ rễ tốt.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 2500 cm · Tán tối đa (cm): 700 cm
Điều cần lưu ý
PFAF ghi không có nguy hại nào được biết, nhưng chưa có xếp hạng độc tính chính thức cho trẻ nhỏ, chó, mèo nên không khẳng định an toàn. Cây rất cao (PFAF: khoảng 25–30 m), tàu lá và quả nặng ở trên cao có thể rơi nên không trồng sát lối đi, chỗ đỗ xe và mái nhà (suy luận, nguồn không nêu). PFAF còn ghi cây có thể xâm lấn thành bụi dày ở vùng ven biển mới. Wikipedia: hái dừa bằng cách trèo là cách nguy hiểm hơn, và dùng sào dài an toàn hơn.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chỉ trồng nơi nhiều nắng, đất thoát nước, cách xa nhà và lối đi. Wikipedia: dừa cao (tall) cho quả lần đầu sau 6–10 năm và sống 60–100 năm; PFAF: dừa lùn bắt đầu cho quả từ năm thứ ba, và Wikipedia ghi giống lùn sống ngắn hơn. Sân nhỏ nên chọn giống lùn nếu muốn ra quả sớm.
Ánh sáng
Cần nắng đầy đủ: PFAF ghi cây phát triển tốt dưới nắng kể cả khi nhỏ và không mọc được trong bóng; Wikipedia ghi cây cần nhiều ánh sáng và bóng râm làm giảm sinh trưởng.
Tưới nước
Wikipedia: cần khoảng 1.500–2.500 mm mưa mỗi năm, độ ẩm trên 60%, không chịu úng; vùng khô cần tưới thường xuyên. PFAF cần đất thoát nước với mực nước ngầm cao. Tưới đều cho cây non cho đến khi bén rễ và trong mùa khô (suy luận từ nhu cầu nước của nguồn).
Bón phân
Các nguồn không đưa lịch bón phân. PFAF ghi cây chịu cả đất nghèo dinh dưỡng, nên bón lót phân hữu cơ hoai khi trồng và bón nhẹ theo nhãn cho cây non (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Cắt tỉa
Các nguồn không nêu cách tỉa. Cây cao nên giao việc cắt tàu lá khô và hái quả cho người có chuyên môn và dụng cụ phù hợp; không dùng cách trèo trần nếu không có kỹ năng (Wikipedia: trèo cần kỹ năng và nguy hiểm hơn). Chồi ngọn ăn được nhưng làm chết thân (PFAF), nên không lấy.
Nhân giống
PFAF: hạt tươi nảy mầm dễ ở 27–30 °C, không ngủ nghỉ, và có thể nảy mầm khi quả còn trên cây; nuôi cấy mô là cách vô tính phổ biến. Wikipedia: phôi nằm trong cùi dưới lỗ mầm duy nhất và đẩy ra qua lỗ đó, nên cả quả dừa khô tươi được đặt trên cát ẩm để nảy mầm.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Wikipedia ghi bệnh vàng lá chết người (phytoplasma), sâu non của các loài bướm Batrachedra, bọ cánh cứng lá dừa Brontispa longissima, và nhện eriophyid Aceria guerreronis có thể gây thiệt hại tới 60% sản lượng. Cây úng nước hoặc thiếu nắng sinh trưởng kém.
Để cây sai quả
Để có quả: nắng đầy đủ, đất thoát nước nhưng ẩm, độ ẩm không khí cao, và chọn giống lùn nếu cần quả sớm. PFAF: quả mất khoảng một năm để chín; Wikipedia: cây thường cho dưới 30 quả mỗi năm là phổ biến và tối đa 75–80 quả.