Lát hoa
Chukrasia tabularis
Cây gỗ lớn họ Xoan với lá kép lông chim và hoa chùy thơm, vừa cho bóng mát vừa là loài gỗ quý của Việt Nam.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy đủ, đất sâu, ẩm nhưng thoát nước, không hợp đất nặng, nông hoặc úng; cây cao 25–30 m (có thể tới 40 m) nên chỉ trồng ở chỗ rộng; tỉa cho một thân chính vì sâu đục ngọn dễ làm cây chẻ ngọn; nhân bằng hạt.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 2800 cm · Tán tối đa (cm): 1200 cm
Điều cần lưu ý
Cây cao 25–30 m, có thể tới 40 m, nên cành lớn và quả nang gỗ dài 2,5–5 cm có thể rơi xuống lối đi; cần kiểm tra định kỳ cây lớn. Các nguồn đã tra không nêu độc tính hay phấn hoa gây dị ứng, nên không khẳng định an toàn; để trẻ nhỏ và thú cưng không nhai cây. Trồng, cắt tỉa hay chặt cây trên đất công cần được cơ quan quản lý cho phép.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Cây có thân thẳng, chân bạnh có thể cao tới khoảng 1,5 m và tán rộng, nên chỉ trồng nơi thật rộng; khoảng cách tới nhà, vỉa hè, đường ống ngầm và đường dây điện cần khảo sát tại chỗ, nghị định yêu cầu giữ hành lang an toàn lưới điện. Chọn đất sâu, ẩm, pH khoảng 5–6; tránh đất nông, nước ngầm nông, đất nặng hoặc đất đá. Trồng vào mùa xuân hoặc mùa thu lúc trời ẩm mát, và trồng trên đất công phải được cơ quan quản lý cây xanh cho phép.
Ánh sáng
Cây ưa sáng nên trồng nơi nắng đầy đủ khi đã lớn. Cây con chịu được bóng, nên có thể che nhẹ lúc mới trồng, nhưng đừng để dưới tán cây lớn lâu.
Tưới nước
Tưới vừa phải, đều trong năm đầu và mùa khô. Cây không hợp đất nặng hoặc quá ẩm, nên đất phải thoát nước và không để đọng nước quanh gốc, nhất là mùa mưa.
Bón phân
Các nguồn đã tra không đưa lịch bón phân cho cây trồng đô thị. Với cây con, vườn ươm dùng bầu đất khoảng 80% đất mặt trộn 20% phân hữu cơ; khi trồng có thể làm tương tự, rồi năm đầu xới đất, nhổ dây leo và cỏ trong bán kính khoảng 1 m quanh gốc.
Cắt tỉa
Mục tiêu là một thân chính thẳng: năm thứ hai bỏ các chồi mọc ngang tầm ngọn, năm thứ ba tỉa tạo một thân chính duy nhất. Sâu đục ngọn có thể làm chẻ ngọn, nên cắt bỏ chồi phụ để giữ một ngọn. Cắt tỉa cây bóng mát cao từ 10 m trở lên trên đất công cần có giấy phép theo nghị định.
Nhân giống
Nhân bằng hạt: quả chín từ tháng 11 đến tháng 1, hạt tươi nảy mầm khoảng 70–90% trong 1–4 tuần, không cần xử lý trước (cũng có thể ngâm nước ấm 35–40 °C trong 3–4 giờ). Gieo vào đất tơi xốp, tưới ít vì cây con dễ bị đổ gục gốc, bứng cây khi cao 7–10 cm. Cây giống trồng nên khoảng 7–8 tháng tuổi, cao 0,7–0,9 m.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Sâu đục ngọn (Hypsipyla) hay phá ngọn non, gây chẻ ngọn nhưng cây trên 8 năm tuổi thường không bị; sâu ăn lá cũng gặp ở vườn ươm. Cây rụng lá theo mùa nên có rác lá, quả nang gỗ rụng và hạt có cánh bay theo gió; các nguồn không cho biết thời điểm rụng lá. Rễ, độ giòn của cành và phấn hoa chưa có nguồn nào mô tả, nên cần đánh giá tại chỗ trước khi trồng gần nhà hoặc đường.
Để cây nhiều lá, xanh tốt
Để cây thẳng, tán đẹp: dùng cây giống khỏe từ hạt đúng nguồn, trồng nơi nắng đủ, đất sâu ẩm thoát nước, giữ một ngọn chính và theo dõi sâu đục ngọn trong những năm đầu. Hoa chùy thơm màu kem đến vàng nhạt nở vào tháng 4–5.