Phi lao

Hướng dẫn trồng và chăm sóc

1. Trồng và chọn chậu

   Chọn nơi nắng đầy đủ, đất cát pha tơi xốp, thoát nước, pH khoảng 6–7; cây sinh trưởng rất kém trên đất pH 4–4,5, đất nặng, bí chặt hoặc đất đá mỏng. Đào hố 30×30×30 hoặc 40×40×40 cm, bón lót phân chuồng hoai hoặc rong biển, chôn sâu khoảng 1/3 thân và nén chặt; trên cát di động phải trồng bằng bầu. Các nguồn không nêu khoảng cách an toàn tới nhà, đường ống, vỉa hè hay dây điện, và tài liệu về rễ mâu thuẫn (rễ cọc sâu tới 2 m theo nguồn Việt Nam, rễ nông theo UF/IFAS), nên cần khảo sát hiện trường cho cây cao 15–25 m. Trồng trên đất công cần được chủ đất hoặc cơ quan quản lý cây xanh cho phép.

2. Ánh sáng

   Cần vị trí nắng; PFAF ghi cây vẫn mọc được trong bóng râm nhẹ nhưng ưa nắng đầy đủ. Vùng trồng thích hợp có lượng mưa khoảng 1.500–2.500 mm mỗi năm; PFAF xếp cây vào nhóm chịu lạnh vừa (USDA 9–12), hợp đồng bằng và ven biển nóng hơn vùng núi lạnh.

3. Tưới nước

   Cây con cần giữ ẩm đều cho đến khi rễ chạm tầng nước ngầm, thường mất 2–3 năm theo PFAF; sau đó chịu hạn rất tốt. Ở vùng cát chịu gió Lào nên trồng vào tháng 9 để cây gặp mưa; tránh nơi úng nước hoặc đất bí chặt vì cây ưa đất thoát nước.

4. Bón phân

   Cây cố định đạm nhờ cộng sinh với xạ khuẩn Frankia trong nốt rễ nên mọc được trên cát nghèo dinh dưỡng và ít cần phân đạm. Chỉ cần bón lót phân chuồng hoai hoặc rong biển khi trồng; ở vùng cát có thể bón thúc mỗi năm một lần trong 3 năm chăm sóc đầu.

5. Cắt tỉa

   Cây lớn nhanh (khoảng 2 m mỗi năm lúc đầu theo PFAF) nên cần theo dõi cành từ khi còn nhỏ. Cành và thân chịu được cắt uốn, nên cây cũng được dùng làm bóng mát và bonsai. Các nguồn không nêu lịch tỉa; cắt cành chết, cành thấp cản lối đi, và giao thợ chuyên nghiệp xử lý cành lớn hoặc gần đường điện.

6. Nhân giống

   Nhân bằng hạt: thu quả chín tháng 9–10 từ cây từ 10 tuổi, ngâm hạt trong nước ấm 45 °C rồi gieo trên khay cát; khi mầm cao 2–3 cm thì cấy vào bầu 7–12 cm (80% đất mặt, 20% phân chuồng hoai), ươm 4–6 tháng; tỷ lệ nảy mầm 35–50%. PFAF cũng nêu cách giâm cành nhỏ có dùng chất kích thích ra rễ.

7. Sâu bệnh và vấn đề thường gặp

   UF/IFAS ghi cây chịu gió kém, rễ nông và thường đổ khi gió mạnh, trong khi tài liệu lâm nghiệp Việt Nam ghi dải phi lao chịu được bão cấp 10; vì vậy cây đứng riêng cạnh nhà hay đường cần chuyên gia kiểm tra. Vỏ thân bong liên tục, quả hóa gỗ giống nón tự khai khi chín nên rụng dưới tán, và UF/IFAS ghi cây gây dị ứng rất mạnh. Hạt tái sinh mạnh khiến cây thành loài xâm hại ở Florida và Nam Phi; ở vùng cát cần bắt sâu đục thân.

8. Để cây nhiều lá, xanh tốt

   Muốn dải phi lao xanh và rậm: chọn đất cát pha thoát nước, trồng đúng mùa, chăm sóc 2–3 năm đầu (làm cỏ 2–3 lần mỗi năm, xới đất và vun gốc) và bắt sâu đục thân ở vùng cát. Cành nhỏ mảnh xanh xám tạo tán mềm như lông đuôi ngựa.