Đu đủ
Carica papaya
Cây thân mềm lớn rất nhanh, cho quả sau chưa đầy hai đến ba năm, nhưng chết nhanh khi úng nước.
Chăm sóc và vị trí
Cần nắng đầy đủ, đất sâu giàu mùn thoát nước tốt, pH ưa 5,5–7. PFAF cảnh báo úng nước rất nguy hiểm: cây có thể chết trong vài ngày, và Wikipedia ghi nước đọng có thể giết cây trong vòng 24 giờ. Cây không chịu gió mạnh và không chịu lạnh: nhiệt độ −1 °C trở xuống có thể giết cây.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 800 cm · Tán tối đa (cm): 400 cm
Điều cần lưu ý
Mủ trắng từ thân và quả xanh có thể kích ứng da hoặc gây dị ứng ở một số người (Wikipedia); PFAF ghi mủ có tác dụng xổ mạnh khi ăn phải, lá già chứa alkaloid carpaine và cây có chất sinh xyanua. Papain là chất gây dị ứng với người nhạy cảm. Chưa có xếp hạng độc tính chính thức cho trẻ nhỏ, chó, mèo nên không khẳng định an toàn; chỉ ăn quả chín, và đeo găng khi cắt tỉa hay hái quả xanh.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chọn chỗ nắng đầy đủ, đất sâu, thoát nước thật tốt và kín gió; có thể trồng trên gò đất để tránh úng (suy luận từ cảnh báo úng của nguồn). Wikipedia ghi cây có thể là đực, cái hoặc lưỡng tính, và vườn thương mại chỉ dùng cây lưỡng tính; cây cái không được thụ phấn chỉ cho quả nhỏ không ăn được, nên hãy trồng vài cây cùng lúc rồi giữ cây lưỡng tính hoặc mua giống đã biết chắc.
Ánh sáng
Cần nắng đầy đủ: PFAF ghi cây không mọc được trong bóng. Nhiệt độ ngày tốt nhất khoảng 21–30 °C, chịu 12–44 °C.
Tưới nước
Ưa đất ẩm nhưng tuyệt đối không để úng. PFAF ưa lượng mưa 1.500–2.500 mm mỗi năm (chịu 1.000–3.000 mm). Tưới khi lớp đất mặt khô, tưới ở gốc và bảo đảm nước thoát hết; mùa mưa dầm là thời điểm rủi ro nhất (suy luận).
Bón phân
Các nguồn không đưa lịch bón phân. Cây lớn nhanh và ra quả liên tục nên thường được bón đều; hãy bón phân hữu cơ hoai và bón nhẹ theo nhãn, đừng bón đẫm lúc đất đang úng (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Cắt tỉa
Cây thân mềm không phân cành nhiều nên ít cần tỉa; chỉ cắt lá già úa. Cây già cao khó hái và năng suất giảm, nhiều người trồng cây mới thay sau vài năm (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu). Đeo găng vì mủ.
Nhân giống
PFAF: gieo hạt ngay khi quả chín, nảy mầm sau 2–6 tuần ở 24–30 °C; cũng có giâm cành xanh và ghép. Vì giới tính cây hạt không biết trước, hãy gieo dư và giữ lại cây lưỡng tính hoặc cây cái cần một cây đực/lưỡng tính gần đó (Wikipedia).
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Úng nước làm chết cây rất nhanh. Wikipedia ghi virus đốm vòng (papaya ringspot) làm vàng lá non và gây vòng đốm trên quả; ngoài ra có virus khảm, thán thư, phấn trắng, Phytophthora (thối rễ và quả), ruồi đục quả, nhện đỏ hai chấm và rệp trắng. Cây bị virus nặng nên nhổ bỏ và trồng cây khỏe thay.
Để cây sai quả
Để có nhiều quả ngon: nắng đầy đủ, đất thoát nước tốt, ẩm đều nhưng không úng, giữ gió ít. PFAF ghi cây có thể bắt đầu cho quả khoảng 6 tháng tuổi, quả thụ phấn tay chín sau khoảng 150–240 ngày; Wikipedia: quả chín khi mềm và vỏ chuyển hổ phách đến cam.