Nhội
Bischofia javanica
Cây bóng mát quen thuộc của phố phường Hà Nội với lá kép ba lá chét và tán tròn rậm.
Chăm sóc và vị trí
Ưa nắng đến bóng nửa phần, chịu được nhiều loại đất và đất đô thị chật; tưới đều khi mới trồng; cần tỉa tạo tán để cành chắc, tránh trồng sát vỉa hè vì rễ nổi và quả rụng; nhân bằng hạt hoặc giâm cành.
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 1200 cm · Tán tối đa (cm): 900 cm
Điều cần lưu ý
Các nguồn tham khảo không nêu độc tính của cây này, nên không khẳng định an toàn hay độc; không tự ăn hay dùng làm thuốc. Nhựa cây màu trắng đục; đeo găng và rửa tay sau khi cắt tỉa. Rủi ro đô thị rõ nhất: cành dễ gãy, rễ nổi có thể làm nâng vỉa hè và quả rụng làm bẩn lối đi.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Cây cao khoảng 9–15 m, tán tròn dày rộng chừng 8–11 m, nên cần chỗ thoáng. UF/IFAS cho biết rễ nổi lớn có thể nâng vỉa hè nếu trồng trong khoảng 1,5–1,8 m, vì vậy nên chừa xa hơn nhiều; các nguồn không nêu khoảng cách tới nhà, đường ống hay dây điện trên cao, nên cần khảo sát hiện trường. Cành toả rộng thấp, cần chừa chỗ cho tán. Trồng trên vỉa hè hay đất công phải xin phép chủ đất hoặc cơ quan quản lý cây xanh.
Ánh sáng
Ưa sáng: cho nhiều nắng đến bóng nửa phần. UF/IFAS ghi cây sống được cả ở đất đô thị chật hẹp, và chịu muối từ gió biển ở mức vừa phải.
Tưới nước
Cây mới trồng cần tưới đều, cây lớn cần ít nước hơn nhiều; chịu hạn ở mức vừa phải theo UF/IFAS. Tránh để đất úng lâu vì có thể thối rễ.
Bón phân
Cây dễ trồng, mọc nhanh và chịu nhiều loại đất nên ít cần bón thêm. Chỉ trộn phân hữu cơ hoai vào hố trồng và bón nhẹ khi cây còn nhỏ; các nguồn không đưa liều lượng cụ thể.
Cắt tỉa
Tỉa tạo tán từ khi còn nhỏ: UF/IFAS ghi cây dễ gãy và cần tỉa để có cấu trúc chắc, vì có nhiều cành lớn mọc thấp ở gần gốc. Chọn một thân chính, giữ các cành chính cách đều nhau và nhờ người có chuyên môn cắt cành lớn ở tán cao.
Nhân giống
Nhân bằng hạt hoặc giâm cành. Hạt thu từ cây mẹ khoẻ sau hai mùa quả, gieo nông chừng 0,5 cm trong luống và chuyển khi cây con có 2–4 lá; hạt nảy mầm sau khoảng một tuần theo một nguồn Việt Nam. Cây có hoa đực và hoa cái ở cây khác nhau nên chỉ cây cái mới cho quả.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Ở đô thị: rễ nổi lớn nâng vỉa hè và gây khó cho việc cắt cỏ gần gốc; cành lớn có thể gãy; cây cái cho quả nhỏ rụng làm bẩn và ố lối đi, hạt dễ mọc thành cây con ngoài ý muốn. Rệp vảy nặng (nhất là rệp vảy giả cây trúc đào) kèm nấm bồ hóng và thối rễ là bệnh được ghi nhận; gỗ cũng bị côn trùng đục. Các nguồn không nói về phấn hoa gây dị ứng. Ở Việt Nam đây là cây bản địa, còn ở Florida cây bị xếp vào nhóm xâm lấn (loại I ở miền trung và nam Florida) và không khuyến khích trồng.
Để cây nhiều lá, xanh tốt
Để có tán lá xanh đẹp và rậm: đủ nắng, tưới đều khi còn non, tỉa tạo tán, và kiểm tra rệp vảy định kỳ. Lá kép ba lá chét bóng, lá non đồng đỏ, tạo bóng mát dày quanh năm.