
Ngâu
Aglaia odorata

Bụi nhỏ nhiều cành với chùm hoa vàng li ti thơm như vani, thơm nhất lúc chiều tối; lớn chậm nên cắt tỉa hàng rào gọn.
Chăm sóc và vị trí
Là bụi dưới tán trong rừng thưa và bụi rậm, thường mọc trên đất sét ngoài tự nhiên và ở độ cao tới 700 m; có ở miền nam Trung Quốc, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam (Useful Tropical Plants). Wikipedia: cây nhỏ nhiều cành cao 2–5 m, trồng ngoài trời ở vùng USDA 9–10. Các nguồn không nêu nhu cầu nắng, nước và đất, nên hãy chọn chỗ sáng nhẹ đến nắng sáng và đất thoát nước (suy luận từ môi trường rừng thưa).
Kích thước trưởng thành tham khảo
Chiều cao tối đa (cm): 400 cm · Tán tối đa (cm): 250 cm
Điều cần lưu ý
Useful Tropical Plants ghi không có nguy hại nào được biết, nhưng chưa có xếp hạng độc tính chính thức cho trẻ nhỏ, chó, mèo nên không khẳng định an toàn. Wikipedia và nguồn trên ghi hoa, lá và rễ được dùng trong y học dân gian và hoa khô để ướp trà; đừng tự ăn hay dùng làm thuốc nếu chưa xác định đúng loài và chưa hỏi người có chuyên môn.
Hướng dẫn trồng và chăm sóc
Trồng và chọn chậu
Chọn chỗ sáng nhẹ đến nắng sáng, đất thoát nước (suy luận từ môi trường rừng thưa). Cây lớn chậm (Useful Tropical Plants) nên có thể trồng chậu lớn hoặc hàng rào thấp trong sân nhỏ; chừa chỗ cho cây cao tới vài mét (Wikipedia: 2–5 m; Useful Tropical Plants: tới 10 m). Cây khác giới nên chỉ cần cả đực và cái khi muốn lấy hạt.
Ánh sáng
Các nguồn không nêu nhu cầu ánh sáng. Cây mọc dưới tán rừng thưa nên chịu được bóng nhẹ; Wikipedia ghi cây còn được bán làm cây trong nhà với tên 'Chinese perfume plant'. Hãy chọn chỗ sáng nhẹ đến nắng sáng và quan sát lá (suy luận).
Tưới nước
Các nguồn không nêu nhu cầu nước. Tưới đều cho cây mới trồng và kiểm tra đất mặt trước khi tưới, không để úng; cây trưởng thành thường chịu được vài ngày khô (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Bón phân
Các nguồn không đưa lịch bón phân. Bón lót phân hữu cơ hoai khi trồng và bón nhẹ theo nhãn khi cây đang lớn; vì cây lớn chậm nên không cần bón nhiều (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Cắt tỉa
Useful Tropical Plants: cây hàng rào tốt, tuy lớn chậm; khi tỉa đều cho hàng rào gọn và dày, và được dùng để tạo hình ở châu Á. Tỉa nhẹ sau mỗi đợt hoa để giữ dáng (kinh nghiệm chung, nguồn không nêu).
Nhân giống
Useful Tropical Plants: nhân bằng hạt và giâm cành; cây khác giới nên cần cả cây đực và cây cái nếu muốn có hạt. Mua cây giâm cành từ cây đã ra hoa thơm để chắc chắn giống thơm.
Sâu bệnh và vấn đề thường gặp
Các nguồn tôi đọc không nêu sâu bệnh chính. Wikipedia chỉ ghi nghiên cứu về hợp chất trong cây (rocaglaol, rocaglamide), còn Useful Tropical Plants nhắc các hợp chất diệt côn trùng. Theo dõi lá và cành định kỳ và hỏi khuyến nông địa phương nếu thấy sâu bệnh.
Để cây ra nhiều hoa
Để có nhiều hoa thơm: chọn cây giâm từ cây ra hoa tốt, chỗ sáng nhẹ đến nắng sáng và tỉa nhẹ sau hoa. Wikipedia: hoa vàng nhỏ sáu cánh xếp thành chùm, quả đỏ hình trứng; Useful Tropical Plants: hoa thơm như vani với chút cay, thơm nhất vào buổi tối, và hoa khô giữ mùi gần như vô hạn.